La Ventosa Diidxazá Lexico-Botanical Dictionary: Example 344

Word senses:

chi iniinu de sti guiichi biduaa, ndí sti guiichi biduaa di la?, ndi jmá naro'ba raca ndi', jmá nasoo ne cuananaxhi stìni la? laaca' nagaa ora nayaani, pero ora ma chigàni la? rácani naquichi ne ne nápani caadxi piipi huiini ládini, ora nagaani ca rihuinni piipi ca pero ora ma bigüini ca la? ma qui rihuinnidi ca piipi ca ne nabé nagueenda ro ca pájaro ca ni, purti nuu tiru ora chindado guuyado la? ma ma nápani ti hueco cueeni, ne ca bandaga stìni ca la? casi nacu'xhu casi, ma cadi rendondo nabatadi, nacu'xhu, casi nacuchu nacu'xhugani ne jmá nasoo rácani, nabé naporra ladi yaga stìni ca ne nabé de derecho rigaani, qui riquiiñediduni para, sólamente para ti yaga ti cinta huiini' cui ramada, cui yoo ziña o para tranca stì sti binni ra jñaa
we are going to talk about another guiichi biduaa, this other guiichi biduaa grows tallker, it is taller and its fruit is also green before it ripens but when it ripens it turns white and, and it has some dots on its peel, when it is green the dots are visible but once it ripens, the dots can no longer be seen and the birds eat them quickly, by the time you look, they (the fruits) alrady have holes on them, and their leaves are wrinkly, not wide and round, its wrinkly, somewhat wrinkled and it grows taller, the bark is very rough and it grows very straight, it is not used, only to build canopy frames, a thatch-roofed house, or as a cross bar in someone's land
vamos a hablar de otro guiichi biduaa, esta randia malacocarpa se hace más grande, más alto y su fruto también es verde cuando está crudo, pero cuando ya va a madurar se vuelve blanco y tiene unos puntitos en el cuerpo, cuando está verde se ven los puntitos, pero cuando ya está maduro ya no se ven los puntos y los pájaron se lo comen muy rápido, porque cuando llegamos a ver ya tiene un hueco en los lados, y sus hojas ya están como arrugadas, ya no es redondo y ancho, está arrugado medio arrugado y se hace más alto, la textura del árbol tiene muchas protuberancias, áspero y crece muy derecho, lo usamos sólamente como trave para construir una enrramada, una casa de palma o para una tranca de alguien en su terreno [Spanish]