yaga ziña Name for the species <Sabal mexicana>, an abundant palm tree [...]

Part of Speech s
PDLMA yaga zinya
Speaker {EJG,JLC,ND,VP,RGL03,RLC04,RLC10,FSL15,RLC15,VOT15}
    • Name for the species <Sabal mexicana>, an abundant palm tree that reaches a height of 5 meters. It has a round crown and is not thorny. The leaves can be up to 2 meters long and are shaped like a fan with a noticeable midrib. The fruit is dark and balloon-shaped. This tree is considered to have many uses. The bark can be used along with mud to build walls for different types of structures as well as fences. The leaves are used to make beds. The shoot is used to make ribbons that are then used to make bags, baskets and the like. What remains after the production of these articles can be used to make brooms. The flowers of this palm tree are yellowish-white and appear during the dry season. The fruit is green and in the past was eaten.
    • La palma. Se nombra así a la especie <Sabal mexicana>. Palma abundante que alcanza una altura de 5 metros, con una copa de forma redonda, y que no presenta espinas. Las hojas de hasta 2 metros de ancho, tienen la forma de abanico, presentan una vena media bien marcada. Los frutos son globosos y obscuros. A esta palma se le dan múltiples usos en La Ventosa. La corteza se puede utilizar en combinación con lodo para construir paredes para diversos tipos de construcciones, así como cercos. La penca se usa para hacer camas. El cogollo se puede utilizar para hacer cintas que a su vez, permiten la producción de bolsas, petacas y similares. Lo que resta después de la producción de estos artículos se puede utilizar para fabricar escobas. Las flores de esta palmera son de color blanco amarillento y florecen en época de sequía. Los frutos son verdes y anteriormente se consumían. [Spanish]
    • Yagadi' risoo bia' gaayu metru, rudiini ti ziña biquiiñe binni biza'ne ique lidxi, ne laaca bicuínecabeni guzina, richezacabe xpatani ne rucaacabeni cue' guzina ne rucaacabeni beñe ne laaca bininecabeni luuna. Ribeeni ti guie' nabé rinda' naxhi riele' ndaani' nabaana, guie' xtini nga rabicabe 'guie' ziña' ne xcani nga 'xuba ziña'. La'dxini runinecabe laa cinta racane bolsa, richezacabeni ne riguixhecabeni lu gubidxa ti ganda guiundani; xpatani laaca raca guba'ya. Dxique nabé bidxani neza ca layudi', yanna ma' lade ladesi rihuinnini. [Diidxazá]
    • Taxa <Sabal mexicana>
      • Example 359:
        yaga ziña la? rácani nasoo ne ricá caadxi pues, xpadangani ca la? narooba rácani enrramada runi binni, riquiiñecabeni para enrramada la? riquiiñecabe para luuna la?, ca penca stìni ca ne riquiiñecani, tonce ziña ca la? riquiiñeni ora cojoyo ca la? riquiiñeni para gácani doo, riuundacabeni doo, rácani doo ziña ne guie' stíni ca la? rinda'naxhi ti guie' color naguchi randa runi la? ti rama naro'ba ne bi semiá stìni ca la? ti bola huiini, ora nayaani la? verdeni, ora ma nagüini la? rácani casi beeu nayaase, rábicabeni xuba ziña ne yaga stìni yaga ziña ca la? riquiiñeni la? para guninècabe rucuica, dxicà bicuicabe caadxi yoo la? ruchácabe beñe ra nusuhuaacabeni la? o rúnicabeni bangu, rúnicabeni, yaga ziña ca riquiiñecabeni para, ne ziña ca la? ora ibidxini la? riquiiñeni para ucaaguinecabe montón, ucaaguinecabe gui'xhi, yaga ziña
        the palm tree can grow tall, and it produces some, well, its leaves are large, it is good for people to make canopies, it is used for canopies it is used to make beds, its leave ribs, then the palm tree is used when the leaf dries out it is used for cordage, you shape it into rope, it is made into cordage, and its flowers smell good, the flower is yellow, it hangs, the branches are big and its seeds are round and before they are ripe they are green, and when they ripen, they turn black like the cherry, it is called xuba' ziña and the trunk of the palm tree is used for construction, in the past it was used to erect houses, it is stuffed with adobe where they are erected, or to make benches, they make that, the palm tree it is used for, and the palm tree, once it dries up it is used to burn a large pile, to burn brush, the palm tree
        la palma se hace alto y da unos, pues su hoja es grande, lo usan para enrramadas lo usan para una cama de palmas, usan sus pencas, entonces la palma se usa cuando hacen el cogollo se usa para hacer mecates, lo forma en mecate de palma, y su flor huele rico, es una flor de color blanco, de ella cuelga una rama grande y su semilla es una bolita que cuando está crudo es verde y cuando ya está maduro se vuelve negro como la cereza, le llama fruta de palma silvestre y el tronco de la palma lo usan para, antes construyeron unas casas, lo llenan de lodo o lo usan para hacer bancos, la palma lo usan para y la palma cuando se seca, lo usan para quemar de a montón, para quemar monte, la palma [Spanish]